Yetişkin Öğretimi

Örnek bir öğretim ve öğrenme gereksinimi tasarımı - Uygulama aşaması

Öğretim Tasarımında Uygulama Aşaması

Öğretim tasarımının uygulama aşaması, eğitimin gerçekleştirilmesi demek değildir.; Aksine, uygulama için önceden tasarımlanması gereken boyutları belirtir. Uygulamayla ilgi olarak;

    1.      Zaman çizelgelerinin hazırlanması,

    2.      Eğitimin yapılacağı çevrenin düzenlenmesi,

    3.      Maliyete ilişkin hesaplamaların yapılması

    4.      Eğiticilerin eğitimi gibi işlemler tamamlanır.

Kurumların sahip olduğu özel koşullarına bağlı olarak, uygulamada izleyeceği politikalar değişebilir. Ancak bunun sağlıklı ve eğitimi aksatmayacak bir temele oturabilmesi için, tasarımcılar tarafından bazı konular önceden kararlaştırılmaktadır. 
Eğitimin yürütüleceği yer seçilirken ya da çevre ayarlaması yapılırken öğrencilerin sağlık, ulaşım ve güvenliğinin yanı sıra, ergonomik açıdan öğrenmeyi kolaylaştıracak olumlu bir atmosfer oluşturulmalıdır. Ayrıca seçilen ortam, değişik öğretim yöntemlerinin öngördüğü biçimlere olanak sağlamalıdır. Bu doğrultuda üzerinde çalışılan örnek bir öğrenme gereksinimi için uygulama aşaması aşağıdaki şekilde özetlenebilir;

Analiz aşamasında belirlenen içerikler doğrultusunda ve belirlenen süre doğrultusunda içeriklerin öğretici videolar olarak 2013 Mayıs sonu itibariyle hazırlanmış olması,

    1.      Eğitimin yapılacağı ortamın düzenlenmesi,

    1.1.     Eogrenme.abdulkadirkaradeniz.com domaini üzerinde Moodle kurumunun gerçekleştirilmesi,
    1.1.1.   Moodle kullanımı kolay olduğundan, internet bağlantısı olan her birgisayardan ve mobil araçlardan ulaşılabildiğinden aynı zamanda açık kaynak kodlu olduğundan dolayı tercih edilmiştir.

    1.2.     İçerik sunumu için video oluşturma programının kurulması ve kullanılması

    2.      Domain ve hosting bedeli dışında herhangi bir maliyet gideri yoktur.

    3.      İlgili öğrenme gereksinimi tek bir tasarımcıya ait olduğundan ve tasarımcının Moodle, Camtasia, ActionScript 3.0 programlama dili ve Adobe Flash bilgisi yeterli olduğundan herhangi bir eğitim gerekmektedir.

Öğrenme Yönetim Sistemleri

Öğrenme Yönetim Sistemleri

Öğrenme yönetim sistemi (ÖYS) eğitim amaçlı hazırlanmış ders içerik ve materyallerinin öğretmen ve öğrenciler arasında paylaşılması, ödevlerin gönderilmesi ve toplanması, öğrencilerin derse devam durumu, başarı düzeyi gibi konularla ilgili istatistik tutan ve online iletişime olanak sağlayan yönetim yazılımlarıdır.

ÖYS, eğitsel içeriği ileten ve dağıtan, kişisel ve  organizasyonel öğrenme ve eğitim hedeflerini tanımlayan ve değerlendiren, bu hedefler doğrultusunda süreci takip eden ve bütün olarak organizasyonun  öğrenme sürecini denetlemek için veri toplayan ve sunan bir alt yapıdır.

İyi bir ÖYS’nin,

1)Ortam (Sınıf, Çevrimiçi), metodu(öğretmen gözetiminde, kendi kendine) ve öğrencileri (çalışanlar, müşteriler) kapsayan içerik dağıtımı için erişim sağlayabilmesi,

2)Doküman geliştirmeyi (authoring*),korumayı ve depolamayı kapsayan içerik geliştirmeye olanak sağlayabilmesi,

3)İçeriğin üçüncü parti eğitim yazılımlarıyla entegrasyonunu sağlayabilmesi,

4)Öğrencilerin yetkinliklerini değerlendirebilmesi ve yetenek kazanımlarını ve durumlarını yönetebilmesi,

5)Değerlendirme dokümanlarının üretilmesini destekleyebilmesi,

6)Standartlara bağlı kalabilmesi (SCORM Uyumu),

7)Var olan sistemler ve iç süreçlerle birlikte çalışabilmesi için gerekli  konfigurasyonu  desteklemesi,

8)Güvenli olması beklenmektedir.

Kullanılan Öğrenim Yönetim Sistemleri

ÖYS seçeneği üç farklı şekilde kurulabilir;

1.     Belirli bir ücret karşılığında ÖYS alınarak kurulabilir.

2.     Kurum kendi ÖYS’sini geliştirebilir.

3.     Açık kaynak kodlu ücretsiz olarak kullanılabilen ÖYS’lerden yararlanılabilir.

ÖYS’nin eğitim ortamlarında çok fazla yararlanılan bir sistem olmasından dolayı ÖYS kapsamlı birçok akademik çalışma yapılmaktadır. Aşağıdaki çalışmaları ÖYS sistemlerinin genel özelliklerini, üstün ve sınırlı yönlerini ve ar olan ÖYS’ler hakkında bilgi sahibi olabilmek için imcelemeniz önerilmektedir.

Yaygın Olarak Kullanılan Öğrenim Yönetim Sistemleri

Açık Kaynak Kodlu	Ticari
·          aTutor ·          Claroline ·          Chamilo ·          Dokeos ·          eFront ·          ILIAS ·          Moodle ·          OLAT ·          Sakai	·          Blackboard Learning System ·          CCNet ·          eCollege ·          Fedena ·          GeoLearning ·          HotChalk ·          Informetica ·          it's learning ·          JoomlaLMS ·          Learn.com ·          Meridian Knowledge Solutions ·          Plateau Systems ·          SharePointLMS ·          SSLearn ·          Thinking Cap LMS ·          Vitalect

Örnek bir öğretim ve öğrenme gereksinimi tasarımı - Geliştirme aşaması - Taslak Çalışma

Klasik bir e-öğrenme geliştirme projesi birkaç ay sürebilir.  Bu proje için tasarımcı, programcı ve uzman gibi bir çok çalışan gerekmektedir. Uzun soluklu bir girişim olan e-öğrenme projesi tasarımı özellikle web 2.0 araçları sayesinde kısa sürelerde de gerçekleşme şansı bulmaktadır. İçerik, iletişim, değerlendirme ve paylaşım için bilgisayar okuryazarı olan herkesin kullanabileceği ücretli ve ücretsiz kullanılabilecek birçok araç mevcuttur. Bu araçlar sayesinde e-öğrenme projesi daha kısa sürede gerçekleştirilebilir.  Öğrenme yönetim sistemi gereksinimi olmadan da bloglar, wikiler, sosyal paylaşım platformları, e-posta ve içerik sağlayıcılar sayesinde e-öğrenme web 2.0 araçları üzerinden geliştirilebilir.

Bu projede hızlı içerik geliştirme aracı sayılabilecek olan powerpoint programından ve slideshare ile Prezi’den, katılımcılarla dosya alışverişinde bulunmak için dropbox’tan ve diğer bileşenlerin ders süresince kontrolü ve öğrenenlerin takibi için moodle kullanılacaktır.

İlgili proje için geliştirme aşaması planlanırken kararlaştırılan taslak çalışma aşağıdaki gibidir;

Geliştirme Süreci - Taslak Çalışma from Abdulkadir Karadeniz

Örnek bir öğretim ve öğrenme gereksinimi tasarımı - Tasarım aşaması

Analiz aşamasından sonra öğrenme süreci boyunca takip edilecek stratejinin, formatın ve içerik-dökümanların belirlendiği aşama tasarım aşamasıdır.

Analiz aşamasında belirlenen ihtiyaçlara göre tasarım aşamasında bazı kararlar alınır ve bu kararlar doğrultusunda öğretimin tasarımı devam eder.

Stratejinin belirlenmesinde dikkat edilmesi gereken bazı unsurlar vardır. Tasarımcı; Strateji belirlerken öncelikle eğitim alması gereken öğrencilerin konuyla ilgili bilgisinin ne düzeyde olduğunu, ihtiyaçlarını, hangi eğitimlere katılması gerektiğini ve eğitimden alması gereken kazanımları belirler. Eğitim öncesinde katılımcıların eğitimden maksimum kazanımı elde etmelerini sağlayacak fikirleri üretir. Tasarımcının tasarım aşamasında dikkat etmesi gereken bir başka olgu da eğitim formatının belirlenmesidir. Öğrencilere ve eğitmene organizasyonun rahat gerçekleşmesi ve düzenli çalışmasına elverişli bir mekan sağlamalıdır. Son olarak tasarımcı tasarım aşamasında eğitimin kapsamına uygun ve yeterli doküman ve içerikleri belirlemelidir.

Action Script 3.0 Konulu Web Tabanlı Öğrenme Ortamı için tasarım aşamasında alınan kararlar aşağıdaki gibidir;

Tasarlanması amaçlanan ortam için hedef kitle Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Bölümü öğrencileri olduğundan programlama yaklaşımı hakkında ön bilgilerinin olduğu varsayılmıştır. Bu doğrultuda programlama mantığı üzerine alt düzey kazanımlardan vazgeçilmiştir.

Anlatılması amaçlanan programlama dilinin soyut terimleri teker teker işlenmeyecek, yapılandırılmış örnekler üzerinden anlatım yapılacaktır.

Gösterip yaptırma tekniğinden yararlanılacaktır.

Tasarımcı analiz aşamasında ifade ettiği konuların videolu anlatımını yapacaktır.

Her video sonunda öğrencilere sorular yönlendirilecektir.

İçerik web tabanlı bir ortam üzerinden öğrencilere sunulacak olup alt yapı olarak sakai kullanılacaktır.

Örnek bir öğretim ve öğrenme gereksinimi tasarımı - Analiz aşaması

Action Script 3.0 Konulu Web Tabanlı Öğrenme Ortamı Tasarım Süreci

İçerik analizi kapsamında katılımcıların belirli bir bölümüne ulaşmak ve kendileriyle görüşme yapmak asil olarak amaçlanmıştır. Ancak Action Script 3.0 konusunda hedef kitle tanımına uyan çevredeki bireylerin etkili olamayacak fikirleri içeriğin oluşmasına yardımcı olmaktan çok uzak bulunmuştur. İçerik analizi için önerilen bir başka yöntem anket kullanmaktır. Ancak anket oluşturma süreci, hedef kitleye uygulanması ve devamında maddelerin analizi geniş bir zaman gerektireceğinden içerik analizinin farklı bir yöntemle yapılmasına karar verilmiştir. Action Script 3.0 alanında yayınlanmış kaynaklar incelenerek en çok tercih edilen konulara yer verilmeye çalışılmıştır.

Action Script 3.0 Konulu Web Tabanlı Öğrenme Ortamı Tasarımı-Analiz basamağı için yapılan ayrıntılı çözümleme aşağıda sunulmuştur.

Hedef kitle kimdir?

Tasarlanacak olan web ortamının hedef kitlesini Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Bölümü öğrencileri ve diğer bölümlerin Bilgisayar II dersi alan öğrenciler oluşturmaktadır.

Ulaştırma olanakları nedir?

Yazılıma öğrencilerin erişimi bilgisayar laboratuvarlarında yerel ağ üzerinden mümkün olacağı gibi, başka ortamlarda internet üzerinden de erişim sağlanabilecektir.

Bütçe nedir?

Yazılımın ulaşılabilirliği için internet alan adı ve yaklaşık 200 Mb’lık internet alanı dışında ek bir gideri olmayacaktır.

Ne gibi sınırlılıklar vardır?

Yazılımda çoğunlukla öğretici video yönteminden yararlanılacağı için internet üzerinden erişimde videoların yüklenmesi zaman alabilir.

Laboratuvar ortamında çoklu katılımcıyla konuların ilerleyişinde gürültü kirliliği olabileceğinden ek bir donanım olarak kulaklık gerekecektir.

Proje ne zaman tamamlanacak?

Yaklaşık olarak 15 öğretici video tasarımı ve seslendirilmesi, sisteme entegre edilecek sunuların hazırlanması, bölümle ilgili notların hazırlanması, konu sonu değerlendirme sorularının hazırlanması gibi aşamalar için ön görülen süre yaklaşık olarak 45 gündür.

Tasarlanacak olan yazılım neden gerekli görülmektedir?

Günümüzde en çok tercih edilen görsel tasarım ve animasyon programlarından biri Flash ve beraberinde getirdiği Action Script 3.0 programlama dilidir. Öğretimde görsel ve işitsel materyallerin önemi, yaparak öğrenmenin kalıcılığa küçümsenmeyecek derecede etkisi bilinen bir gerçektir. Hedef kitlesi öğretmen adayları olan bu yazılımın öğrenilmesi ders için materyal geliştirmede oldukça etkili bir yöntem olacaktır. Dolayısıyla Flash ve AS 3’ün öğrenilmesi öğrencilerin yararına olacaktır. Bu öğrenmenin sağlanabilmesi için de bu yazılımından yararlanılabileceği öngörülmektedir.

Hedef kitlenin neyi öğrenmeye ihtiyacı var?

Yazılımda temelde anlatılacak olan konu soyut bir kavram olan Action Script 3.0 programlama dilidir. Tamamen kodlardan oluşan bu konunun anlatımı teker teker kodların tanıtılmasıyla yapılmayacaktır. Bu yaklaşım için kullanılabilecek AS 3 sözlükleri mevcuttur.

Yazılımda amaçlanan AS 3’ün çalışma sisteminin anlaşılması ve basit uygulamalar üzerinde hangi kodlardan neden yararlanıldığının kavranabilmesidir. Yazılımda işlenecek olan basit uygulamalar, öğrenim sürecinde sıkça kullanabilecekleri uygulamalardan seçilmiştir.

Yazılım İçeriği;

¡  AS 3’e giriş

ú  AS 3 nedir?

ú  Hangi amaçla kullanılır?

ú  Ne tarz uygulamalar geliştirilebilir?

¡  ActionScript Editörü

ú  Editörün genel tanıtımı

ú  Trace kodu ve output paneli

¡  Temel Kodlar ve Uygulamaları

ú  gotoAndPlay() ve gotoAndStop()

ú  nextFrame()ve prevFrame()

ú  nextScene() ve prevScene()

ú  play() ve stop()

¡  Butonlar ve MovieClipler

ú  Buton kavramı

ú  MovieClip kavramı

ú  InstanceName

ú  Fonksiyon yazımı

ú  Buton ve movieclip için fonksiyon

ú  Örnek: Nesneleri hareket ettirmek

   Buton ile nesneleri hareket ettirmek

   MovieClip ile nesneleri hareket ettirmek

   Klavye ile nesneleri hareket ettirmek

ú  Örnek: Puzzle Uygulaması

¡  Zaman sınıfı ile çalışmak

ú  Örnek:Dijital saat ve takvim oluşturmak

ú  Örnek:Alarmlı Analog Saat Uygulaması

¡  TXT dosyaları ile çalışmak

ú  Örnek: metin dosyalarından flash uygulamalarına değişken yüklemek

¡  XML dosyaları ile çalışmak

ú  XML nedir?

ú  Flash’a XML verilerini yüklemek

ú  Örnek: Fotoğraf galerisi uygulaması

¡  Medya dosyaları ile çalışmak

ú  Örnek: Şablonlar ile MP4 oynatıcı hazırlamak

ú  Örnek: XML desteği ile MP3 çalar uygulama örneği

¡  İnteraktif Web uygulamaları

ú  Örnek: Önyükleyici uygulama örneği

ú  Örnek: PHP destekli iletişim formu uygulaması

Öğretim Tasarımı - Analiz Örnekleri

Öğretim belirlenmiş amaçlar doğrultusunda öğrenmeyi kolaylaştırmak için kasıtlı olarak yapılan işlemleri ifade eder. Bu doğrultuda öğretimin tasarlanması ile kasıtlı yapılan bu işlemlerin organize edilmesi, hazırlanması ve yürütülmesi kastedilmektedir. 

Öğretim tasarımının öğrenene yaklaşımı öğrenme teorilerine göre şekillenir. Davranışcı, bilişselci ya da yapılandırmacı bir yaklaşımın benimsendiği öğretim tasarımı benimsenen yaklaşımla paralellik gösterir. Çünkü öğretim tasarımı planlı olarak yapılan öğretim süreçlerinin bütünüdür.

Öğretim tasarımı makro düzeyde üç soruya cevap arar (Mager’den aktaran Smith ve Ragan, 2005);

Nereye gidiyoruz?(öğretimin hedefleri nelerdir?)

Gitmek istediğimiz yere nasıl varacağız? (öğrenme stratejimiz ne?)

Gitmek istediğimiz yere vardığımızı nasıl anlayacağız? (Değerlendirmemiz nasıl olacak?)

Öğrenme stratejisine bağlı olarak öğretim tasarımında makro düzeyde alınan kararlar farklılık gösterse de genel olarak öğretim tasarımı analiz, tasarım, uygulama ve değerlendirme adımlarından oluşur. Bu adımlar farklı yaklaşımlarla modellenerek daha kapsamlı yapılar haline getirilmişlerdir. Öğretim tasarımcıları beklentileri doğrultusunda birçok farklı öğretim tasarımı modeline yönelebilir. Bu modellerden en çok bilineni ADDIE olarak bilinen analiz, tasarım, geliştirme, uygulama ve değerlendirme basamaklarından oluşan modeldir. ADDIE Modeli için eğitim felsefesinin bakış açısına göre kasıtlı öğrenme; öğrenci merkezli olmalı, yenilikçi, gerçekçi ve ilham verici bir tasarım olarak şekillenmelidir (Branch, 2009).  

“ADDIE herhangi bir alanda yapılacak yenilik ve buluşları sistematize eden beş aşamalı bir süreçtir. ADDIE ‘bireylerin neyi öğrenmeye ihtiyaçları var’sorusu ile ‘bireylerin ihtiyaçları olan bilgiyi öğrendiler mi’ noktası arasında geçen tüm süreçleri kapsar” (http://tasarimaddie.blogspot.com/). Temelde girdi-süreç-çıktı yapısına odaklanan ADDIE’nin genel yapısı Branch’ın (2009) belirtiği şekilde aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.

Analiz	Tasarım	Geliştirme	Uygulama	Değerlendirme
Performans düşüklüğünün potansiyel sebeplerini belirlemek	İstenilen performansı ve uygun test yöntemlerini belirlemek	Öğrenme kaynaklarını oluşturmak veya doğrulamak	Öğrenme ortamını hazırlamak ve öğrencilerin kullanmasını sağlamak	Öğretim materyalinin ve sürecinin uygulama öncesinde ve sonrasında değerlendirmesini yapmak
· Performans boşluğunu doğrulamak, · Öğrenme hedeflerini belirlemek, · Hedef kitleyi belirlemek, · Gerekli kaynakları belirlemek, · Potansiyel iletim, ulaştırma sistemlerini belirlemek, · Proje yönetim planı oluşturmak	· Görev envanteri oluşturmak, · Performans hedeflerini oluşturmak, · Ölçme stratejilerini geliştirmek,	· İçeriği oluşturmak · Ortamı seçmek ya da geliştirmek, · Öğrenciler için rehber oluşturmak, · Öğretmen için rehber oluşturmak, · Pilot uyguma yapmak	· Öğretmene kullandırmak, · Öğrenciye kullandırmak,	· Değerlendirme kurallarını belirlemek, · Değerlendirme aracını seçmek · Değerlendirme yapmak

Aşağıda ADDIE modelini temel alan öğretim tasarımı örneklerinin analiz aşamaları yer almaktadır.

Örnek - 1
Örnek - 2
Örnek - 3
Örnek - 4
Örnek - 5